ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ

new-1-227x300

 

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα σήμερα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου και μια από τις κυριότερες αιτίες νοσηρότητας τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ευθύνονται για περίπου 17,3 εκατομμύρια θανάτους ετησίως σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς

και για εκατομμύρια καρδιαγγειακά επεισόδια, όπως εμφράγματα του μυοκαρδίου ή αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Επιπλέον, παρουσιάζoυν αυξητική τάση κυρίως λόγω της συνεχούς αύξησης του πληθυσμού των ηλικιωμένων παγκοσμίως, καθώς και των σημαντικών κοινωνικών μεταβολών, που έχουν συντελέσει στην αλλαγή του σύγχρονου τρόπου ζωής

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν ένα ευρύ φάσμα διαταραχών, τα οποία προσβάλλουν την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία και περιλαμβάνουν:

 

Στεφανιαία νόσος: Προκαλείται από στένωση των αιμοφόρων αγγείων (στεφανιαίων) που                                                      αιματώνουν τον καρδιακό μυ.

Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο: Πρόκειται για τη διαταραχή της εγκεφαλικής κυκλοφορίας.

είτε από ισχαιμικό επεισόδιο, είτε από ρήξη των εγκεφαλικών αγγείων

Ρευματική καρδιοπάθεια: Πρόκειται για την καταστροφή του καρδιακού μυ και των βαλβίδων

της καρδιάς,

Συγγενής Καρδιοπάθεια: Πρόκειται για ανωμαλίες των καρδιαγγειακών δομών που φείλονται είτε σε γενετικούς παράγοντες, για παράδειγμα σύνδρομο Down, είτε σε περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Ανευρύσματα και διαχωρισμός αορτής

Φλεβοθρόμβωση και πνευμονική εμβολή: Πρόκειται για απόφραξη του φλεβικού δικτύου των

κάτω άκρων με θρόμβους, οι οποίοι μπορεί να αποσπαστούν και μέσω της κυκλοφορίας

να καταλήξουν στον πνεύμονα.

Περιφερική αρτηριοπάθεια: Πρόκειται για νόσο των περιφερικών αγγείων που αρδεύουν τα άνω

και κάτω άκρα.

Ο κοινός παρονομαστής των νοσημάτων αυτών είναι η αθηροσκλήρωση, δηλαδή η δημιουργία

πλακών στο εσωτερικό τοίχωμα των αιμοφόρων αγγείων λόγω της συσσώρευσης λιπιδίων,

με αποτέλεσμα τη μείωση της παροχής του αίματος. Ο σχηματισμός των αθηρωματικών πλακών

είναι μία σύνθετη διαδικασία που εξελίσσεται σε διάρκεια πολλών ετών και μπορεί να προκαλέσει

ρήξη της πλάκας και κατά συνέπεια θρόμβο, ο οποίος οδηγεί σε έμφραγμα του μυοκαρδίου,

εγκεφαλικό επεισόδιο ή αιφνίδιο θάνατο.

 

Παράγοντες κινδύνου που συμβάλλουν στην εμφάνιση καρδιαγγεακών νσοημάτων είναι :

 

  1. Κάπνισμα ,2. Υψηλά επίπεδα χοληστερόλης ,3. Υπέρταση ,4. Αυξημένο σωματικό βάρος και κατανομή λίπους., 5. Χαμηλή φυσική δραστηριότητα ,6. Σακχαρώδης διαβήτης , 7. Το stress, 8. Η κακή διατροφή ,9.Η εκτεταμένη χρήση αλκοόλ

Η καλύτερη προσέγγιση για την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων βρίσκεται στο

επίπεδο της πρόληψης. Η πρόληψη αποτελεί το μεγαλύτερο όπλο κατά των καρδιαγγειακών

παθήσεων, καθώς το 80% αυτών μπορούν να προληφθούν και διευκολύνεται σημαντικά με

την επισήμανση των παραπάνω παραγόντων κινδύνου, εκτος βέβαια αυτών που δεν μπορούν

να αλλάξουν όπως η κληρονομικότητα , το φύλο και η ηλικία.

Προς την κατεύθυνση αυτή της έγκαιρης πρόσληψης, απαιτούνται μια σειρά από αλλαγές στον

τρόπο ζωής και στις συνήθειες του σύγχρονου ανθρώπου οι οποίες αποσκοπούν στη μείωση

των επιπέδων λιπιδίων, και ιδιαιτέρως της χοληστερόλης, στο αίμα και στην προστασία

των κυκλοφορούντων λιπιδίων από την οξείδωση, στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και στον

έλεγχο του σωματικού βάρους.

Τετοιες αλλαγές είναι η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, ο περιορισμός ή και διακοπή

του καπνίσματος, και κυρίως η αλλαγή του τρόπου διατροφής,.Επιστημονικές μελέτες

αποδεικνύουν ότι η υιοθέτηση σωστών και υγιεινών διατροφικών προτύπων αποτελεί πρωταρχικό

παράγοντα πρόληψη και θεραπείας των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

 Πώς όμως θα πρέπει να είναι μια διατροφή ούτως ώστε να προστατεύει την καρδιά και τα

αγγεία μας από μελλοντικά προβλήματα; Οι βασικοί διατροφικοί μας στόχοι θα πρέπει να είναι:

Ο έλεγχος της ποσότητας και ποιότητας των λιπαρών, που προσλαμβάνουμε ημερησίως,

 καθώς επίσης και της χοληστερόλης

Η αυξημένη πρόσληψη μιας συγκεκριμένης κατηγορίας λιπαρών, των κορεσμένων σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο αγγειακών δυσλειτουργιών. Για το λόγο αυτό απαιτείται μείωση της κατανάλωσης τροφών που περιέχουν κορεσμένο λίπος, όπως :

  • Γαλακτοκομικά προϊόντα με πολλά λιπαρά, όπως το πλήρες γάλα και γιαούρτι , παχιά τυριά, όπως τα κίτρινα τυριά.
  • Κόκκινο κρέας, όπως μοσχάρι, χοιρινό, αρνί, βοδινό και προϊόντα αυτών, καθώς επίσης και εντόσθια, όπως συκώτι, νεφρά, μυαλά, κυνήγι.
  • Ζωικό βούτυρο και μαγιονέζα, τα οποία μπορούν να αντικατασταθούν από φυτικές μαργαρίνες που περιέχουν συστατικά που μειώνουν τη χοληστερίνη όπως οι φυτικές στανόλες.

Επίσης θα πρέπει να ελέγχεται η κατανάλωση τροφών που περιέχουν χοληστερόλη όπως το αυγό, τα θαλασσινά, όπως, μαλάκια και οστρακοειδή, γαρίδες, αστακός, καραβίδες, χταπόδι, καλαμαράκια, μύδια, σουπιές, αν και τελευταία φαίνεται ότι η παρουσία σε αυτά πολυακόρεστων απαραίτητων λιπαρών οξέων μπορεί όχι μόνο να μην αυξήσει αλλά και να συμβάλει στον καλύτερο έλεγχο της χοληστερόλης και των λιπιδίων του αίματος.

Είναι απαραίτητο να μειωθεί το τηγάνισμα και αντ’ αυτού να προτιμάται το ψήσιμο στον ατμό ή στο φούρνο, χωρίς πολλά λιπαρά και το βράσιμο. Παράλληλα, θα πρέπει να περιοριστεί η χρήση κορεσμένου λίπους, είτε στο μαγείρεμα είτε στην καθημερινή χρήση υπό μορφή βουτύρου, η μαγιονέζας και να προτιμώνται φυτικά έλαια ανθεκτικά στις υψηλές θερμοκρασίες, όπως το ελαιόλαδο και το σησαμέλαιο.

 

  1. Ο έλεγχος της κατανάλωσης καφεΐνης

Η κατανάλωση καφέ έχει στις μέρες μας ενοχοποιηθεί για αύξηση της αρτηριακής πίεσης και των επιπέδων λιπιδίων και χοληστερίνης στο αίμα. Παρολαυτά, ερευνητικά δεδομένα δείχνουν σήμερα ότι αφενός τα συγκεκριμένα προβλήματα εμφανίζονται όταν η ημερήσια κατανάλωση καφέ ξεπερνά τα 4 – 5 φλιτζάνια ημερησίως, αφετέρου δεν είναι όλα τα είδη καφέ που προκαλούν τα συγκεκριμένα προβλήματα. Φαίνεται ότι η αύξηση των λιπιδίων στο αίμα προκαλείται από συγκεκριμένα συστατικά του καφέ, την καφεστόλη και την καβεόλη, τα οποία όμως συγκρατούνται στο φίλτρο όταν ο καφές είναι φιλτραρισμένος. Επίσης, η αρνητική αυτή δράση των δύο αυτών ουσιών φαίνεται ότι εμφανίζεται όταν υπάρχει αυξημένη ημερήσια κατανάλωση καφέ.

 

  • Ο έλεγχος της κατανάλωσης αλκοόλ

Η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ πέρα των άλλων προβλημάτων σχετίζεται με αυξημένη αρτηριακή πίεση και αγγειακές δυσλειτουργίες. Εντούτοις η ήπια και ελεγχόμενη κατανάλωση συγκεκριμένων αλκοολούχων ποτών φαίνεται ότι σχετίζεται με την καλύτερη λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων. Τέτοια ποτά είναι το κόκκινο κρασί και η μπίρα, που περιέχουν μια σειρά από ισχυρότατες αντιοξειδωτικές ουσίες, οι οποίες προστατεύουν από την δημιουργία δυσάρεστων για τον οργανισμό αρτηριοσκληρωτικών καταστάσεων. Παράλληλα, η μπίρα αποτελεί μία σημαντική πηγή βιταμίνης Β6 και φυλικού οξέος. Τα συστατικά αυτά ρυθμίζουν στον οργανισμό τα επίπεδα μιας ουσίας η οποία λέγεται ομοκυστεΐνη. Η ομοκυστεΐνη είναι ένα παράγωγο του μεταβολισμού, το οποίο έχει σήμερα αποδειχτεί ότι αποτελεί ένα σημαντικότατο παράγοντα κινδύνου για τη δημιουργία στεφανιαίας νόσου. Υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στον οργανισμό μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντικές βλάβες στα αγγεία, όπως αλλοίωση της δομής του ενδοθηλίου των αγγείων, αύξηση παραγόντων που προκαλούν θρόμβωση κ.α.

 

  • Η αυξημένη πρόσληψη αντιοξειδωτικών ουσιών.

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από πληθώρα επιβαρυντικών για την υγεία παραγόντων, οι οποίοι είναι στενά συνδεδεμένοι με πολλές από τις καθημερινές δραστηριότητες. Οι παράγοντες αυτοί που αναφέρθηκαν αποτελούν φορείς και δότες ηλεκτρισμένων σωματιδίων, των ελευθέρων ριζών στον οργανισμό. Οι ελεύθερες ρίζες αποτελούν φορτισμένα άτομα ή μόρια, τα οποία είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για τα κύτταρα. Τα τελευταία χρόνια έχει επιστημονικά αποδειχτεί ότι υπάρχει ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στις ελεύθερες ρίζες και την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων. Με βάση λοιπόν τα παραπάνω καθίσταται αναγκαία η προστασία του οργανισμού από την καταστρεπτική δράση των ελευθέρων ριζών. Η προστασία αυτή επιτυγχάνεται μέσω της κατανάλωσης τροφών που περιέχουν τις λεγόμενες αντιοξειδωτικές ουσίες, οι οποίες έχουν την ιδιότητα να εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες. Κυριότερες διατροφικές πηγές αντιοξειδωτικών είναιτα λαχανικά όπως:

Πορτοκαλί κολοκύθα, καρότο, σπανάκι, μπρόκολο , πορτοκάλι πιπεριά, κρεμμύδι, μωβ λάχανο, ντομάτα,μαύρη σοκολάτα, χαλβάς από σουσάμι

 

Συνοψίζοντας όλα τα παραπάνω μια διατροφή που θα προστατεύει από την εμφάνιση δυσάρεστων καταστάσεων για την καρδιά μας θα πρέπει να περιέχει:

  • Άφθονα φρούτα και λαχανικά σε ημερήσια βάση.
  • Γαλακτοκομικά προϊόντα με λίγα λιπαρά.
  • Άπαχα τυριά, όπως το ανθότυρο, τα τυριά τύπου cottage κ.α.
  • Ψάρι και λευκά κρέατα, που έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε λίπος, όπως το κοτόπουλο και η γαλοπούλα, στα οποία θα αφαιρείται το ορατό λίπος και η πέτσα μετά το μαγείρεμα.
  • Ελαιόλαδο, σησαμέλαιο και εμπλουτισμένες μαργαρίνες, για το μαγείρεμα και τη καθημερινή χρήση.
  • Ελεγχόμενη κατανάλωση αλκοόλ, με προτίμηση του κόκκινου κρασιού και της μπίρας.
  • Ελεγχόμενη κατανάλωση αλατιού.
  • Αύξηση της κατανάλωσης προϊόντων ολικής αλέσεως.
  • Επιδόρπια χωρίς κορεσμένο λίπος, όπως τα ζελέ, το γλυκό του κουταλιού, το μέλι, το ταχίνι, αλλά και η μαύρη σοκολάτα, πάντα σε ελεγχόμενη ποσότητα.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΑΤΣΟΥΛΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ – ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ

ΜΕΛΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ “ΟΛΥΜΠΙΑΚΗΣ ΦΙΛΙΑΣ”